Legenda sił specjalnych - dowódca, który zmienił bieg historii - mjr Arkadiusz Kups

Kups wyjaśnia tę zasadę w kontekście jedzenia nietypowego mięsa (koty, psy). 'Wszelkie formy pieczenia — tracisz to wszystko, bo się wytapia. Najlepszą formą jest gotowanie, bo tego zostaje najwięcej.' Dodaje, że 'jak gotujesz do formy mocno rozgotowanej, to masz mniejsze poczucie co jesz — tak samo jak rozgotujesz larwy kornika, to ich nie widzisz, one po prostu są.' To praktyczna wiedza przekazywana w szkoleniu bytowania, wynikająca nie z książek, lecz z doświadczenia pokoleń żołnierzy jednostek specjalnych, którzy testowali różne metody w terenie.

Kups podkreśla, że 'Selekcja nigdy nie była programem telewizyjnym' — materiał kręcono metodą 'longiem', gdzie kamery po prostu towarzyszyły uczestnikom przez cały czas trwania imprezy. Nie było żadnych dubli ani przestojów. Kamerzyści często wyglądali tak samo jak uczestnicy, 'bo byli totalnie styrani'. Dopiero po zebraniu materiału następował montaż. Ta autentyczność była kluczowa dla wartości szkoleniowej i psychologicznej imprezy — presja była realna, a nie odgrywana. Kups zauważa też, że 'PR tej imprezy nie został wykorzystany przez Ministerstwo Obrony Narodowej' — ogromny trend pozostał oddolny, a przekaz szedł metodą 'słuchaj, mam tam fajnych ludzi'. Mimo to przez imprezę przewinęły się tysiące młodych ludzi, którzy później trafiali nie tylko do jednostek specjalnych, ale też desantowych, aeromobilnych i rozpoznawczych.

Kups wyjaśnia metody zdobywania pożywienia: koty łapie się na walerianę, która powoduje u nich utratę instynktów i ocieranie się; kury łapie się na pętlę lub wędkę. Podkreśla, że nie było mowy o cateringu — 'to nie jest tak, że przywiozą ci pieczone dżdżownice, to wszystko musisz sobie zdobyć'. Mięso zawsze gotowano, nigdy nie pieczono, bo 'wszelkie formy pieczenia — tracisz to wszystko, bo się wytapia, najlepszą formą jest gotowanie, bo tego zostaje najwięcej'. Kups dodaje, że smak kota jest praktycznie nieodróżnialny od królika, a pies ma specyficzny zapach — 'pies pachnie wiatrem, jak złapie deszcz, tak samo specyficznie pachnie jego mięso'. Ta samodzielność rodziła 'ogromne emocje i ogromne więzi' — oficerowie i szeregowi spali w jednym śpiworze, tulili się do siebie na łyżeczkę, co integrowało bardziej niż jakiekolwiek formalne struktury.

Kups podkreśla, że selekcja to nie jest 'ekstremalność przez 5-6 godzin jak w Spartan Race, gdzie zakładasz koszulkę i robisz selfie'. To 5 dni i 4 noce ciągłego napięcia. Od trzeciej doby, gdy uczestnik jest odwodniony, zakwaszony i skrajnie zmęczony, 'zaczyna się największa manipulacja'. Wtedy stosuje się techniki takie jak budzenie po 15 minutach snu i żądanie recytacji 30 zapamiętanych haseł lub wiersza, wielokrotne powtarzanie tego samego wyczerpującego zadania (np. bieganie kół wokół lotniska), czy udowadnianie uczestnikowi, że 'ręce mu siadają'. Kups mówi, że instruktor musi 'czuć' uczestnika — widzieć, czy 'mocz już mu się gotuje w pęcherzu', by nie przekroczyć granicy zagrożenia medycznego. To balansowanie na granicy załamania fizycznego i psychicznego pozwala zobaczyć prawdziwy charakter człowieka. 'Ludzie płakali, ludzie się załamywali'.

Kups diagnozuje dwa wymiary regresu: fizyczny i mentalny. Fizycznie uczestnicy byli coraz lepiej przygotowani — siłownie, crossfit, odżywki białkowe — ale to przygotowanie okazywało się powierzchowne. 'Gość chodzi na siłowni, robi crossfit, ale mentalnie kiedy go tam lekko pach pach pach, to widziałeś że zaczyna się zawieszać, załamywać, łzy w oczach'. Problemem okazała się niezdolność do przyjmowania 'stresu kontrolowanego' — krzyku, budzenia w nocy, przesłuchań. Kups używa metafory 'teorii słoików': 'facet z Radomia czy Rzeszowa przyjeżdża do Warszawy i sobie radzi, bo musi sobie poradzić, a gość który nie musi, bo mu tatuś pomoże, to po prostu odpuści'. Zauważa też, że dzisiejsi uczestnicy 'mają problem z przyjmowaniem stresu kontrolowanego typu działania werbalne, krzyk, stroboskop, nocne budzenie' — rzeczy, które we wcześniejszych rocznikach były trudne, ale nie powodowały masowych rezygnacji.

Kups opowiada, że kluczowym momentem był rok 1994, gdy rozwiązano 56. Kompanię Specjalną. 'Ktoś zabrał mi zabawki, rozwiązał mi jednostkę, z którą byłem bardzo związany. Ja już później nie odnalazłem się w żadnej innej formacji'. Próby pracy w kawalerii powietrznej i innych 'dziwnych jednostkach' tylko pogłębiły frustrację. Wtedy zaczął od obozów dla młodzieży, które stopniowo się rozkręcały. Równolegle, od 'szóstej-siódmej selekcji' zatrudnił psychologów i ludzi z służb, co wyniosło imprezę na znacznie wyższy poziom. W kwestii systemu walki, Combat 56 również wyrósł z praktycznej potrzeby — zobaczył kiedyś, jak kadra prowadzi zajęcia i 'to go po prostu ruszyło'. Zaczął samodzielnie szukać narzędzi, importować wiedzę od Wietnamczyków (Vovinam), od instruktorów karate, od grup działań psychologicznych, które ściągały dla niego materiały o tym, 'jak szkolą się Marines'.